| ORP Iskra (1928 – 1977) |
ex „Vlissingen”, „St. Blanc”, „Pigmy” Dane techniczne: trzymasztowy szkuner gaflowy rok i miejsce budowy -1917, stocznia G.M. Mueller w Foxhole, Holandia armator – Marynarka Wojenna długość całkowita – 41,45 m szerokość – 7,8 m zanurzenie – 3,5 m powierzchnia żagli – 693,3 m2 załoga – 30 osób, w tym 25 – 30 podchorążych Trzymasztowy szkuner gaflowy, zbudowany w 1917 r. w holenderskiej stoczni G.M. Mueller w Foxhole dla Marynarki Wojennej. Holendrzy nadali mu imię „Vlissingen”; po zakupie żaglowca przez Anglików pływał jako statek towarowy pod nazwą „St. Blanc”. W 1922 r. utworzono w Toruniu Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej, a jej uczniowie odbywali morską praktykę na „Lwowie” – statku tczewskiej Szkoły Morskiej. w Marynarce Wojennej zabiegano jednak o własny okręt żaglowy. Zwolennikiem takiego szkolenia był zwłaszcza kmdr Józef Unrug – dowódca floty. Starania trwały rok i wreszcie w 1926 r. w Anglii podniesiono polską banderę na szkunerze „St. Blanc”. Pod dowództwem kpt. Konstantego Maciejewicza żaglowiec dotarł do Gdyni w styczniu następnego roku. 6 maja 1928 r. nastąpiło uroczyste poświęcenie okrętu, nadanie mu nazwy ORP „Iskra” i podniesienie galowej bandery wojennej. Pierwszym dowódcą „Iskry” został kpt. mar. Henryk Eibel. Pierwszy oceaniczny rejs okręt odbył w lipcu 1928 r., a dwa lata później, jako pierwszy z polskich żaglowców, przepłynął północny Atlantyk i dotarł do Kuby oraz Stanów Zjednoczonych. w latach przedwojennych ORP „Iskra” odbył dwanaście rejsów i przepłynął prawie 73 tysiące Mm. Wybuch wojny skierował okręt do afrykańskiego portu Port Lyautey, skąd po kapitulacji Francji przedostał się do Gibraltaru. Tutaj wydzierżawiony został brytyjskiej Royal Navy i pod nazwą HMS „Pigmy” służył, do końca wojny, za hotel dla załóg angielskich kutrów torpedowych, ścigaczy oraz okrętów podwodnych. W 1948 r. ”Iskra” wróciła do Gdyni pod biało-czerwoną banderą i dowództwem kpt. mar. Juliana Czerwińskiego. Przez następne lata szkolono na niej podchorążych. Zagraniczne rejsy rozpoczęła dopiero w 1956 r., a na jej pokładzie pływała także młodzież z całego kraju. w 1975 r. wycofano okręt z eksploatacji i przeznaczono na bazę koszarową dla kadetów Szkoły Chorążych Marynarki Wojennej. 26 listopada 1977 r. nastąpiło uroczyste opuszczenie bandery i pożegnanie ORP „Iskra”, który pływał pół wieku pod banderą Marynarki Wojennej. Przebył w tym czasie 250 tysięcy Mm, zawinął 118 razy do 64 portów europejskich, afrykańskich i amerykańskich. Na jego pokładzie przeszło przeszkolenie 4 tysięcy żeglarzy. Pierwsza „Iskra” miała równie barwną historię i zasługi co pływający z nią równolegle „Dar Pomorza”, nie miała za to jego szczęścia. Po zakończeniu służby poszła „na żyletki”. Dowódcy ORP „Iskra”: por. mar. Julian Laskowski 1926 – 1927 kpt. mar.Henryk Eibel 1928 – 1930 kmdr. ppor. Stefan de Walden 1930 – 1933 kmdr. ppor. Stanisław Nahorski 1933 – 1936 kmdr. ppor. Aleksander Hulewicz 1936 – 1937 por. mar. Stefan Filutowicz 1937 – 1938 kpt. mar. Romulad Nałęcz – Tymiński 1938 kmdr. ppor. Jerzy Umecki 1938 – 1939 mat. Leon Wolny 1939 – 1940 kpt. ż. w. (por. mar. rez) Stefan Gorazdowski 1940 kmdr. ppor. Tadeusz Konarski 1947 – 1948, 1948 – 1949 kpt. mar. Julian Czerwiński 1948, 1958 – 1961 kpt. mar. (kmdr. ppor.) Antoni Sobczyk 1949 – 1953 por. mar. (kpt. mar.) Zbigniew Worytkiewicz 1953 – 1956 kpt. mar. (kmdr. mar.) Stefan Kucharski 1956 – 1957, 1961 – 1966 kpt. mar. (kmdr.ppor.) Piotr Bigaj 1966 – 1970 kmdr. ppor. (kmdr. por.) Ryszard Ułamek 1970 – 1977
Dar Pomorza | Dar Młodzieży | Pogoria | Iskra I | Iskra II | Zawisza Czarny I | Zawisza Czarny II | Lwów |
